اصول وظايف داخلي ولسي جرگه
اصول وظايف داخلي ولسي جرگه
فــــصـــل اول
احکام عمومي
ماده اول:
اصول وظيف داخلي ولسي جرگه به تأسي از احکام مندرج مواد (87، 88 ،89 ، 106، 108و 109)قانون اساسي به منظور تنظيم وظيف داخلي ولسي جرگه وضع گرديده است.
ماده دوم:
اصطلاحات آتي در اصول وظيف داخلي ولسي جرگه مفاهيم ذيل را افاده مينميد:
1 - جرگه: ولسي جرگه.
۲- اجلاس: مجموع جلسات چهارنيم ماهه جرگه مطابق ماده يک صدوهفتم قانون اساسي.
۳- اصول وظيف: اصول وظيف داخلي جرگه.
۴- هيئت اداري : رئيس، نيب اول و دوم، منشي و نيب منشي جرگه مطابق ماده هشتاد وهفتم قانون اساسي.
۵- عضو: عضو ولسي جرگه.
۶- قانون اساسي: قانون اساسي جمهوري اسلامي افغانستان.
7- طرح قانون: مسوده قانون که حسب حکم ماده نودوپنجم قانون اساسي غرض طي مراحل توسط قوه اجرائيه به جرگه پيشنهاد گرديده باشد.
- طرح قانون اعضاء: مسوده قانون که مطابق ماده نودوپنجم و فقره اخير ماده نودوهفتم قانون اساسي از جانب اعضي جرگه پيشنهاد شده باشد.
9- اظهارات حکومت: موضوعاتي که به تقاضي حکومت به مجلس عمومي ارائه مي گردد.
10- استماع: گزارشي که به خواست جرگه در مجلس عمومي و يا کميسيون ها از حکومت صورت مي گيرد.
11- استجواب: سوال و جواب شفاهي و يا تحريري که در مجلس عمومي يا کميسيون ها از جانب اعضاءاز حکومت صورت مي گيرد.
12- استيضاح: طلب وضاحت از وزراء بروفق حکم مندرج ماده نود ودوم قانون اساسي.
13- ري: نظري که اثبات، نفي يا امتناع از مطلب و يا موضوعي را افاده کند.
14- اکثريت:
در رابطه به چند معدود، به بيشترين گفته ميشود. در ري گيري هي جرگه، ري اکثريت به ري موافق به جانب مطلوب اطلاق ميگردد. ري منفي، ممتنع و باطل به جانب مطلوب محاسبه نميگردد.
15- اکثريت کل: آراء پنجاه فيصد کل اعضي جرگه به علاه يک .
- اکثريت حاضر: آراء پنجاه فيصد اعضي حاضر جرگه به علاوه يک.
۱۷- معاش اصلي: مبلغي است که با وضع کسرات بصورت ثابت در هرماه به عضو جرگه پرداخته ميشود.
فصــل دوم
( اولين اجلاس شوري ملي )
ماده سوم:
اولين اجلاس شوري ملي بعد از اعلان رسمي نتيج انتخابات و اطلاعيه مبني بر تدوير جلسه افتتاحيه، که حاوي تاريخ و محل تدوير جلسه ميباشد از طرف اداره امور شوري ملي از طريق وسيل اطلاعات جمعي نشر و پخش ميگردد.
اجلاس مشترک شوري ملي از طرف رئيس جمهور رسماً افتتاح ميگردد.
ماده چهارم:
(1) در جلسه اول، از ميان اعضي جرگه مسن ترين عضوکه خود کانديد ديمي رياست جرگه نباشد به حيث رئيس مؤقت جرگه تعيين ميگردد.
(2) مسن ترين عضو اسناد دست داشته اش را غرض تعين رئيس مؤقت به اداره امور تسليم مينميد.
(3) تشخيص سن بر اساس تذکره تابعيت صورت ميگيرد.
(4) در صورت تساوي سن بين دونفر يا بيشتر از آن يک عضو به حکم قرعه تعيين ميگردد
(5) دونفر از جوانترين اعضاء که خود کانديد ديمي نباشند بحيث نائب و منشي رئيس مؤقت جرگه تعيين ميگردند.
(6)طريق کانديداشدن منشي ونيب منشي رئيس موقت جرگه مطابق فقره هي (3و4) ين ماده صورت ميگيرد.
ماده پنجم:
در جريان جلسه افتتاحيه مباحثه صورت گرفته نميتواند.
ماده ششم:
رئيس مؤقت نميتواند خود را بري رياست ديمي جرگه کانديد نميد.
وظيفه رئيس مؤقت صرف اداره و نظارت از انتخابات رئيس ديمي جرگه مي باشد.
ماده هفتم:
رئيس مؤقت و اعضي جرگه توسط رئيس جمهور حلف آتي را بجا مي آورند:
"بسم الله الرحمن الرحيم"
بنام خداوند(ج) سوگند ياد مينميم که در پرتو احکام اسلامي وارزش هي قانون اساسي به منظور تأمين وحدت ملي وحفظ منافع عليي کشور بدون درنظرداشت هر گونه تبعيض با کمال يمانداري وصداقت وظيف خويش را انجام دهم."
فصــل ســوم
( انتخابات رئيس و هيئت اداري جرگه )
ماده هشتم:
انتخاب رئيس جرگه تحت رياست رئيس مؤقت به اساس ري گيري سري و مستقيم بري
يک دوره تقنينيه به اکثريت حاضر به ترتيب ذيل صورت ميگيرد:
رئيس مؤقت لست کانديدان مقام رياست جرگه را قرائت و بري هر کانديد پنج دقيقه وقت صحبت را ميدهد.
کانديد در صورت انصراف از کانديد شدن موضوع را بطور کتبي قبل از آغاز ري گيري به مقام رياست مؤقت جرگه تسليم مي نميد.
بعد از ختم صحبت ها رئيس مؤقت آغاز ري گيري را اعلام مينميد.
هرگاه هيچ يک از کانديدان در نتيجه ري دهي دور اول اکثريت حاضر را بدست آورده نتواند، دوردوم ري گيري صرف بين دو کانديديکه بيشترين آراء را بدست آورده اند دير و شخصي برنده اعلام ميگردد که آراء اکثريت حاضر را کسب نميد.
ماده نهم:
1- بعد از انتخاب رئيس جرگه، دونفر بحيث نائب اول و نائب دوم و دونفر بحيث منشي و نائب منشي طور جداگانه تحت رياست رئيس ديمي بري مدت يکسال به اکثريت حاضر انتخاب ميگردند.
2- در صورتيکه در دور اول هيچ يک از کانديدان برنده نشود، در دور دوم ري گيري بين
دو کانديد يکه بيشترين آراء را در دور اول بدست آورده صورت گرفته و کانديد يکه اکثريت حاضر را کسب نميد برنده شناخته مي شود.
در صورتيکه در دوردوم نيز هيچ يک از دو کانديد، برنده نشود ري گيري بين دو کانديد مذکور بري دور سوم صورت گرفته، کانديدي برنده شناخته مي شود که اکثريت حاضر را بدست بياورد.
هرگاه کانديدان مذکور در دور سوم نيز نتوانند اکثريت حاضر را بدست بياورند، ري گيري دوباره آغاز گرديده و ذوات مذکور حق کانديد شدن را در دوره جديد ندارند.
3- بعد از انتخابات هيئت اداري، موضوع به رئيس جمهور توسط رئيس جرگه کتبا" اطلاع داده ميشود.
ماده دهم:
هرگاه رئيس جرگه فوت يا استعفا نميد ، عضو ديگري بري بقيه دوره تقنينيه و در صورت وفات يا استعفي يکي از نائبان، منشي و يا نائب منشي، شخصي ديگري بري تکميل معياد باقيمانده عضو متوفي يا مستعفي انتخاب مي گردد.
ماده يازدهم:
رئيس و اعضي هيئت اداري در شريط ذيل به پيشنهاد يک ثلث و تائيد دو ثلث کل اعضاء جرگه پس از صدور حکم قطعي محکمه باصلاحيت عزل شده مي توانند:
- ارتکاب خيانت ملي .
2- جنيت ضد بشري .
3- مصاب شدن به مرض صعب العلاج که مانع اجري وظيفه گردد.
فصــــل چـهــارم
( تشکيلات، وظيف و صلاحيت ها )
ماده دوازدهم:
جرگه داري هيئت اداري، کيمسيونها، کميته رؤسا، گروپهي پارلماني و اداره امور ميباشد.
هيئت اداري جرگه مطابق ماده هشتاد وهفتم قانون اساسي مشتمل است بر: رئيس جرگه، نيب اول، نيب دوم، منشي ونيب منشي .
کميته رؤسا درجرگه مشتمل است بر: هيئت اداري، رؤسي گروپهي پارلماني، رؤسي کميسيونهي ديمي.
وزير دولت درامور پارلماني درصورت ضرورت درجلسات ين کميته دعوت ميگردد.
ماده سيزدهم:
رئيس جرگه داري صلاحيتها و وظيف ذيل ميباشد:
1- اداره مجلس با بيطرفي کامل، رياست کميته رؤسا و هيئت اداري.
2- اعمال تدابير انضباطي بخاطر تأمين نظم جلسه.
3- تمثيل وحفظ حيثيت جرگه درمجامع داخلي وخارجي.
- عقد موافقتنامه ها با شخصيت هي حکمي مماثل بعداز تصويب مجلس عمومي.
5- پيشنهاد تقرر مامورين رديف الف به مقام رئيس جمهور.
6- تقرر و تبدل سير مامورين اداره امورمطابق به احکام قانون.
7- مراقبت از تطبيق بودجه جرگه.
8- درصورت لزوم اشتراک درجلسات کميسيونها وکميته ها ونظارت از اجراآت آنها.
9- گزارش گيري از کميسيونها .
10- امضي مکاتيب در سطح جرگه.
وظيف وصلاحيتهي نائبان جرگه قرار ذيل است:
ماده چهاردهم:
1- درغياب رئيس جرگه وظيف وصلاحيتهي وي را نائب اول اجراء نموده ودرحضور رئيس اموري را که از جانب وي بريش تفويض شده اجراء مي نميد .
2- درغياب رئيس ونائب اول ، وظيف وصلاحيتهي آنهارا نائب دوم اجراء نموده ودرحضور آنها اموري را که از جانب رئيس بريش تفويض گرديده اجراء مينميد .
ماده پانزدهم :
وظيف وصلاحيتهي منشي قرار ذيل است :
- همکاري با رئيس در پيشبرد کار جلسات.
2- اطمينان به رئيس جرگه از تکميل نصاب جلسات.
3- شمارش و تثبيت نتيج آراء.
4- ثبت رويداد مجلس وتهيه راپور رسمي از جريان جلسات به زبان هي پشتو ودري با امضي خودش وملاحظه شد رئيس.
5- تهيه و ترتيب تصاويب جرگه غرض نشر در جريده رسمي.
6- ثبت نام اعضاء در لست سخنراني .
7- سير وظيف را که رئيس جرگه بريش تفويض صلاحيت مي نميد.
وظيف و صلاحيتهي نائب منشي قرار ذيل است.
۱-نائب منشي به منشي همکاري نموده ودرغياب او وظيف وصلاحيتهي وي ر ا اجراء مي نميد.
2- مراقبت از ثبت داريي ها و ملکيت هي جرگه.
3- تصحيح تحريري مباحثات جلسه عمومي.
4- ثبت نام اعضاء در لست سخنراني.
5- سير وظيف را که رئيس جرگه بريش تفويض صلاحيت مي نميد.
ماده شانزدهم:
وظيفه کميته رؤساء ترتيب برنامه هي کاري وآجندي جلسات عمومي وترتيب تقسيم اوقات کاري کميسيون ها ي ديمي وتصويب طرزالعمل ها ولويح ادارات داخلي جرگه ميباشد.
ماده هفدهم:
رئيس اداره امور جرگه دررأس امور اداري واجرائيوي قرارداشته، تحت نظروهديت رئيس جرگه انجام وظيفه مينميد.
فصــل پنجــــــم
( گروپ هي پارلماني )
ماده هژدهم:
اعضي جرگه برمبني اشتراک نظريات شان مي توانند درگروپهي پارلماني متشکل شوند.
تعداد اعضاء بري تشکيل گروپهي پارلماني درجرگه حد اقل بيست و سه نفر ميباشد و هرعضوجرگه صرف متعلق به يک گروپ پارلماني ميباشد. هرگروپ پارلماني داري رئيس ، معاون، منشي ويک دستيار شخصي ميباشد.
ماده نزدهم:
1 - گروپهي پارلماني توسط لستي که حاوي اسمي اعضاء، رئيس گروپ و امضي آنها مي باشد به رئيس جرگه معرفي ميگردد.
2- هيچ گروپ پارلماني نمي تواند در مغيرت با اهداف قانون اساسي تشکيل گردد.
3- تغيرات درترکيب گروپ به شمول الحاق ، انفصال يا اخراج اعضاء يا رئيس گروپ به امضي اکثريت اعضي گروپ مربوط به هيئت اداري جرگه اطلاع داده ميشود .
4- هرگاه عضو از گروپ پارلماني استعفاء دهد ، درين صورت موضوع را به گروپ
پارلماني مربوط وهيئت اداري اطلاع ميدهد .
ماده بيستم:
گروپ پارلماني مي تواند بري پيشبرد امور محوله ، شخصي ر ا به صفت دستيار استخدام نميد. معاش وسير امتيازات مادي دستيار از طريق اداره امور اجراء ميگردد.
ماده بيست و يکم:
رئيس جرگه کرسي هي تالار را درتفاهم با رؤسي گروپهي پارلماني واعضي غير وابسته به تناسب تعداد شان تعين مي نميد.
طرزالعمل: تشکيل، وظيف و انتخاب هئيت اداري گروپهي پارلماني توسط ليحهء جداگانه تنظيم ميگردد.
فـصـل شــشم
( کميسيون هي ديمي و کميته هي مشترک )
ماده بيست و دوم:
کميسيون هاي دايمي ولسي جرگه قرار ذيل مي باشند:
1- کميسيون امور بين المللي.
2- کميسيون امور داخلي (امنيت داخلي، تحکيم سرحدات، امنيت ملي، اداره محلي)
3- کميسيون امور دفاعي و تماميت ارضي.
4- کميسيون مالي، بودجه ، محاسبات عمو مي و امور با نک ها.
5- کميسيون عريض و سمع شکيات.
6- کميسيون امور تقنيني.
- کميسيون امور زنان، جامعه مدني و حقوق بشر.
8- کميسيون امورعدلي و قضيي، اصلاحات اداري و مبارزه با فساد اداري.
9- کميسيون اقتصاد ملي، سازمان هي غير حکومتي، انکشاف دهات ، زراعت و مالداري.
10- كميسيون مبارزه با مواد مخدر، مسکرات و فساد اخلاقي.
11- کميسيون مواصلات ، مخابرات، امور انکشاف شهري، تهيه مسکن، تهيه آب و برق و امور شاروالي ها.
12- کميسيون امور ديني، فرهنگي، معارف، تحصيلات عالي .
13- کميسيون صحت ،تربيت بدني ،کار و کارگرو جوانان.
14- کميسيون معلولين، معيوبين، بازماندگان شهداو بيوه ها.
15- کميسيون کوچي ها، قبيل، امور مهاجرين و بيجا شده گان.
16- کميسيون منابع طبيعي و محيط زيست.
17- کميسيون مصئونيت، حقوق و امتيازات اعضي ولسي جرگه
18کميسيون تفتيش مرکزي و نظارت براجري قانون.
ماده بيست و سوم:
لست اعضي جرگه که به کميسيون مورد علاقه خود ثبت نام کرده اند، توسط هيئت اداري در مجلس عمومي اعلام و بري يک دوره تقنيني به تصويب مي رسد.
هر عضو مي تواند کميسيوني را انتخاب نميد که به مسلک و تجربه او سازگاري داشته باشد.
تغيير عضويت از يک کميسيون به کميسيون ديگر بنابر تقاضي خود عضو و موافقت اکثريت اعضي هر دو کميسيون صورت گرفته مي تواند.
هر عضو مي تواند صرف عضويت يک کميسيون را داشته باشد و به اساس دعوت و يا اجازه سير کميسيون ها مي تواند بدون داشتن حق ري در جلسات آن اشتراک ورزد، عضو مذکور به استيذان رئيس مي تواند ابراز نظر نميد.
ماده بيست چهارم:
هر کميسيون ديمي در جرگه متشکل از ده تا بيست و پنج نفر مي باشد.
ماده بيست و پنجم:
هر کميسيون در اولين جلسه خويش تحت رياست مسن ترين عضو که خود کانديدا نباشد رئيس، نائب و منشي خويش را به اکثريت حاضربري مدت يکسال انتخاب مي نميد.
انتخاب پيش از موعد هيئت اداري کميسيون ها مي تواند به پيشنهاد يک ثلث و تصويب دو ثلث اعضي کميسيون صورت گيرد.
ماده بيست و ششم:
وظيف و صلاحيت هي کميسيون ها قرار ذ يل مي باشد:
1- بررسي طرح قانون که توسط رئيس جرگه ارجاع مي گردد.
2 - پيشنهاد تعديلات در مورد
طرح قانون .
3- تهيه و تقديم گزارشات و سفارشات به جرگه.
4- بررسي و طي مراحل سير امور که نظر به احکام قانون اساسي در حيطه صلاحيت جرگه مي باشد
5- کميـــسيون ها نظر به لــزوم ديد خـويـش مي توانند نهـاد هي اجـتماعي را به شــمول ســازمان هي ملي و بين المللي غير حکومتي جهت استماع و استجواب به جلسات خود فرا خوانند.
ماده بيست وهفتم:
کميسيون ها ميتوانند هر وزيروسير ذوات فقره (11)ماده شصت وچهارم قانون اساسي را راجع به موضوعات
خاص تحت پرسش قرار دهند. مقامي که تحت پرسش قرار مي گيرد حسب تقاضي کميسيون پاسخ تحريري يا
شفاهي را در جلسه کميسيون ارائه مي نميد.
ماده بيست و هشتم:
هر عضو بيد در تمام جلسات کميسيون حاضر و در کار کميته هي فرعي آن فعالانه اشتراک نميد.
در صورت مريضي يا سير حالات مجبره که مانع اجري وظيفه مي گردد از غيابت خويش به هيئت اداري
کميسيون از طرق ممکنه اطلاع دهد.
نصاب جلسات کميسيون ها به حضور اکثريت اعضاء تکميل وتصاميم آن به اکثريت حاضر اتخاذ مي گردد.
ماده بيست و نهم: هرگاه يک طرح قانون موضوعات رااحتوا کند که در حوزه صلاحيت چند کميسيون باشد، رئيس جرگه طرح قانون را به کميسيوني ارجاع مي نميد که موضوعات اساسي آن در حيطه صلاحيت همان کميسيون باشد.
ماده سي ام:
هرطرح پيشنهادي ازجانب رئيس کميسيون بعد از تصويب به يکي ازاعضاء منحيث گزارشگرمحول مي گردد.
در انتخاب گزارشگر قابليت مسلکي و کاري عضو در رابطه به خصوصيت همان طرح مدنظر گرفته مي شود.
ماده سي و يکم:
آجندي کار جلسات کميسيون توسط هيئت اداري کميسيون ترتيب مي گردد.
کميسيون ها قبل از ختم هر اجلاس گزارش کاري شان را در مدت پانزده دقيقه در جرگه عمومي ارائه مي نميند.
ماده سي و دوم:
هر کميسيون ديمي مي تواند کميته هي فرعي را بخاطر مسيل خاص يجاد نميد.
ماده سي و سوم:
کميسيون هي ديمي عنداللزوم مي توانند کميته مشترک مؤقت را نيز يجاد نميند.
تعداد اعضي ين کميته حد اکثر بيست ويک عضو بوده مي تواند.
يجاد کميته مشترک مؤقت و لست اعضي آن توسط جرگه به تصويب مي رسد.
فــصــل هفـــتــم
( کميسيون خاص بررسي و مطالعه اعمال حکومت )
ماده سي و چهارم:
جرگه مطابق ماده هشتاد ونهم قانون اساسي به پيشنهاد يک ثلث اعضي خويش کميسيون خاص را پيرامون بررسي و مطالعه اعمال حکومت تعين مي نميد. تعداد اعضي کميسيون خاص حد اقل بيست ويک عضو مي باشد.
ترکيب ين کميسيون ممثل کامل جرگه بوده و لست اعضي آن بيد در جلسه عمومي جرگه تصويب شود.
ماده سي و پنجم:
کميسيون خاص بررسي و مطالعه اعمال حکومت دراولين جلسه خويش رئيس، نائب و منشي کميسيون را به اکثريت حاضر انتخاب مي نميد.
جرگه هديات لازم را به ارتباط وظيفه، موضوعات مورد بحث و مسيلي که ساحه کاري کميسيون خاص را احتوا مي کند، صادر مي نميد.
نصاب جلسات کميسيون خاص با حضور اکثريت اعضي آن تکميل وتصاميم آن با اکثريت حاضر تصويب مي گردد.
ماده سي و ششم: وظيفه کميسيون با ختم عمليه بررسي و مطالعه موضوع مورد نظر اختتام مي يابد، ميعاد ين عمليه حداکثر شش ماه مي باشد.
ميعاد فوق عندالضرورت با ارائه دليل مؤجه به پيشنهاد کميسيون ازجانب جرگه تمديد شده مي تواند.
کميسيون خاص نتيج بررسي و مطالعه موضوع مورد نظر را به جرگه مي سپارد.
فــصــل هــشــتــم
( آجندي جلسات عمومي جرگه )
ماده سي و هفتم:
آجندي جلسات عمومي جرگه مشتمل بر دو بخش ذيل مي باشد:
1- امور مربوط به فعاليت حکومت:
2- امور مربوط به فعاليت جرگه:
فعاليت حکومت شامل طرح قوانين، فيصله نامه ها و سير پيشنهادات به شمول تائيد مقرري ها مطابق قانون اساسي که از جانب حکومت توسط وزير دولت در امور پارلماني معرفي مي گردد، مي باشد.
فعاليت جرگه عبارت است از تمام اموري که براساس قانون درحيطه صلاحيت جرگه ميباشد .
ماده سي و هشتم:
آجندي فعاليت جرگه توسط کميته رؤسا تعين مي گردد.
حسب تقاضي وزير دولت در امور پارلماني کميته رؤسا در مورد ترتيب کار حکومت در جلسه عمومي تصميم اتخاذ مي نميد.
مطابق فقره (6) ماده نود وهفتم قانون اساسي وزير دولت درامور پارلماني به نميندگي از حکومت ارجحيت بحث روي طرح قوانين را که توسط حکومت تسويد گرديده بالخاصه معاهدات و پلان هي انکشافي را در آجندي جلسات عمومي جرگه، تقاضاء مي نميد.
فــصــل نــهــم
(جلسات عمومي جرگه و تنظيم مباحثات )
ماده سي و نهم :
مدت کار هردو اجلاس جرگه در هر سال نه (9) ماه بوده که به دو دوره کاري چهار و نيم ماهه تقسيم مي گردد مگر ينکه ضرورت مندرج ماده نود نهم قانون اساسي پيش يد .
ماده چهلم :
موعد تعطيلات تابستاني وزمستاني باالترتيب از پانزدهم جوزا تااول اسد واز پانزدهم قوس الي اول دلو هرسال ميباشد .
ماده چهل و يکم:
جلسات عمومي جرگه مطابق فيصله کميته رؤسا دريام واوقات معينه دير ميگردد.
به اساس پيشنهاد رئيس جرگه، رؤسي گروپهي پارلماني و رؤسي کميسيون ها، درصورت ضرورت تدوير و ادامه جلسات دراوقات غير رسمي نيز صورت گرفته ميتواند .
ماده چهل و دوم:
جلسات جرگه با تلاوت يات مبارکه قرآن مجيد آغاز ميگردد.
ماده چهل سوم:
رئيس در شروع وقت رسمي ،جلسه را با ذکر ين جمله آغاز مينميد بسم الله الرحم الرحيم .
وختم هرجلسه از طرف رئيس جرگه ، با ين جمله اعلام ميشود : وآخردعوانا أن الحمد لله رب العالمين .
ماده چهل و چهارم:
هرگاه مجلس تصميم محرميت جلسه را اتخاذ نميد، راه هي ورودي به تالار جلسه و محل مخصوص ناظرين و مطبوعات به امر رئيس جرگه مسدود مي گردد.
تنها رئيس اداره امور و سير ذواتي که توسط هيئت اداري اجازه خاص دخول جلسه را مي يابند، داخل جلسه شده مي توانند.
ماده چهل و پنجم:
منشي درآغاز هر جلسه فهرست کار را قرائت مي کند.
ماده چهل و ششم:
اعضي جرگه در اثني جلسه قواعد ذيل را رعيت مي نميند:
1 - از کرسي مشخص خويش استفاده و از پيش روي شخصيکه صحبت مينميد ،عبور نمي نميند .
2- سکوت را حفظ مي نميند .
3- بدون کسب اجازه رئيس صحبت نمي کنند.
4- از موضوع مورد بحث خارج نمي شوند. 5- .کلمات آشوبگرانه يا افتراءآميز را بيان نکرده و از استعمال کلمات و اصطلاحات و
حرکات غير پارلماني که حساسيت هي
منفي را يجاد مي نميد، اجتناب مي ورزند.
6- از تهديد لفظي و حمله فزيکي عليه يکديگر خود داري مي نميند.
7- اعضي جرگه در جريان جلسه عمومي مصاحبه کرده نمي توانند.
8- اعضي جرگه در جريان جلسه عمومي تيلفونهي شان راخاموش واز کامپيوتر استفاده کرده نميتوانند .
ماده چهل و هفتم:
هر عضو جرگه که مي خواهد اظهار نظر کند دست خويش را بالا نموده، منشي اسم او را يادداشت مينميد . سپس منشي ، نام کساني را که ثبت نام نموده اند اعلان وبا اجازه رئيس جريان صحبتها آغاز ميگردد.
درجلسه عمومي هر عضو صرف يک بار ميتواند بالي يک موضوع صحبت نميد. باردوم درصورتي بري وي نوبت صحبت داده ميشود که سير اعضاء نوبت نداشته باشند.
ماده چهل و هشتم:
عضو صحبت کننده مطابق آجندا راجع به موضوع مورد بحث سه دقيقه اظهار نظر مي نميد و درهنگام اظهار نظر ازموضوع خارج نمي شود.
هرگاه يک عضو ازموضوع خارج شود رئيس وي را متوجه موضوع مي گرداند.
هرگاه صحبت کننده گفتار خود را مربوط به موضوع دانسته و به آن ادامه بدهد رئيس جرگه در ين مورد با جلب توجه اعضي جرگه از عضو مذکور تقاضا مي نميد تا فوراً صحبت خود را خلاصه نميد.
هرگاه صحبت کننده کماکان به گفتار خود ادامه د هد، رئيس جرگه صحبت او را قطع
و به شخص بعدي اجازه صحبت مي دهد.
ماده چهل و نهم:
هرگاه مطلب يک عضو از طرف عضو ديگر برخلاف مرامش تعبير شود، شخص اول ميتواند بدون نوبت بري يکبار از رئيس اجازه گرفته مطلب خود را توضيح دهد .
ماده پنجاهم:
اگر وزراء، روساء ، گزارشگران کميسيونها ومسؤلين حکومتي تقاضي صحبت را نميد بري شان موقع داده ميشود .
ماده پنجاه و يکم:
رئيس قبل از ختم جلسه، اعضي جرگه را از آجندي جلسه ينده، مطلع ميسازد .
ماده پنجاه و دوم:
رئيس مي تواند فوريت موضوع خارج آجندا را تقاضا نموده و در صورت تائيد اکثريت اعضاء، موضوع داخل آجندا شده و به مباحثه فوري گذاشته مي شود.
ماده پنجاه و سوم :
هر عضو حق دارد درجريان مباحثه اعتراض اصولي خود را ارائه کند:
اعتراض زماني اصولي دانسته ميشود که عملي مخالف احکام قانون اساسي واصول وظيف داخلي صورت گرفته باشد.
اعتراض نبيد خارج از آجندي تحت بحث باشد.
هيچ عضو نمي تواند به بهانه اعتراض نظريات خودرا اريه نميد.
اعتراض کننده بابلند نمودن دست ، رئيس را مخاطب قرار داده ميگويد:
" اعتراض اصولي دارم"
رئيس بدون رعيت نوبت بري اعتراض
کننده اجازه مي دهد که اعتراض خود را با استناد به ماده قانون اساسي ويا مواد اصول وظيف اظهار نميد .
ماده پنجاه و چهارم:کميته رؤسا بحث را طوري تنظيم مي نميد که گروپ هي پارلماني و اعضي غير وابسته، متناسب به تعداد و حضور شان در جرگه از آن مطابق به وقت تعين شده استفاده نميند.
ماده پنجاه و پنجم:
رؤسي گروپ هي پارلماني اسمي آنعده از اعضي شانرا که خواهان صحبت مي با شند شامل لستي مي نميند که توسط منشي به رئيس جرگه تقديم مي شود.
مطابق آجندا لست مذکور با مدت سخنراني هرعضو قرائت مي گردد.
ماده پنجاه وششم:
اعضي گروپ هي پارلماني بيشتر از مدتيکه بري گروپ شان تعين گرديده سخنراني کرده نمي توانند.
اگر مدت معينه توسط اعضي گروپ به اتمام مي رسد ، از اعضي ديگر همان گروپ بري سخنراني دعوت نمي شود.
فــصــل دهــــــــم
( نشرات و مشاهدين )
ماده پنجاه و هفتم:
تمام جريانات جلسه توسط راديو و تلويزيون بطور مستقيم نشر شده ميتواند ، مگر ينکه جرگه در حالات خاص طور ديگري تصميم اتخاذ نميد.
ماده پنجاه و هشتم:
جرگه نشريه مستقل خود را داشته که درآن مباحثات و تصاويب جرگه بدون دخل وتصرف نشر مي شود.
ماده پنجا و نهم:
جرگه مي تواند تصاميم خود را در بعضي موارد ملي و بين المللي بصورت ابلاغيه توسط منابع نشراتي نشر کند
ماده شصتم:
مشاهدين به ترتيب آتي جلسات جرگه را تعقيب مي کنند:
الف) بري مشاهدين به تعداد چوکي هي مخصوص کارت توزيع مي شود.
ب) در توزيع کارت قدامت مراجعه مراعات مي شود.
ماده شصت و يکم:
مشاهدين بيد از هرگونه اعمالي که نظم وآرامش جلسه رااخلال نميد خوداري نميند.
به کف زدن و گفتگو نپرداخته ودرامور مجلس مداخله کرده نميتوانند .
ماده شصت و دوم:
مشاهدين اجازه ندارند تا ازمحل مخصوص شان با اعضي جرگه در تالار صحبت نميند.همچنان در اثني جلسه نبيد در محوطه و دهليز ها با اعضاء به گفتگو بپردازند.
فــصــل يــازدهــــم
( ري دهي )
ماده شصت و سوم:
حق ري دهي هر عضو، يک حق شخصي است.
ماده شصت و چهارم:
ري گيري در جلسات عمومي علني مي باشد مگر ينکه خصوصيت موضوع سري بودن آنرا يجاب نميد.
ري گيري علني با بلند کردن دست ياکارت يا نشستن و برخاستن، و يا به شيوه الکترونيکي و ري گيري سري توسط اوراق ري دهي صورت مي گيرد.
ماده شصت و پنجم:
1- درصورتيکه ده عضو در مورد نتيج ري گيري با بلند کردن دست اظهار شک نميند ، رئيس از اعضي
جرگه تقاضي ري گيري بوسيله نشستن و برخا ستن را مي نميد و در صورت تکرار شک، ري گيري توسط
2- ورق ري دهي و انداختن در صندوق ها بطور علني صورت مي پذيرد.
3- با پيشنهاد ده عضو و تصويب اکثريت حاضرري گيري در هرموردي مي تواند به طور سري صورت گيرد.
4- هيچ عضو نمي تواند بعد از آغاز شمارش آراء، ري دهد.
5- درهنگام ري گيري به هيچ عضو اجازه صحبت داده نمي شود.
6- بعد از اعلان نتيج ري گيري بر موضوع تصويب شده بحث دوباره صورت نمي گيرد.
ماده شصت و ششم:
هر عضو شخصاً ورق ري را در صندوق انداخته که توسط منشي و نائب منشي جرگه به همکاري مامورين
اداره امور نظارت مي شود.
ورق سبز: ري موافق، سرخ: ري مخالف و سفيد ري ممتنع مي باشد.
هر عضو بيشتر از يک ورق ري را در صندوق انداخته نمي تواند.
عضو حق ري خويش را به شخص ديگري تفويض کرده نمي تواند.
صندوق هي ري دهي در محضر اعضي جرگه قرارداده ميشود ؛ رئيس باز شدن صندوق ها رابا ين الفاظ اعلام مي دارد:
" صندوق ها را باز کنيد"
در جريان باز کردن صندوق ها به هيچ عضو اجازه صحبت داده نمي شود.
رئيس جرگه نتيجه ري گيري را که توسط منشي ونائب منشي شمارش شده اعلام مي نميد.
رئيس جرگه صرف در ري گيري سري اشتراک نموده مي تواند.
ماده شصت هفتم:
با تقاضي کتبي يک ثلث اعضي حاضر و تصويب دو ثلث اعضي حاضر موضوعي که قبلاً به تصويب اعضي جرگه رسيده باشد تعديل و يا حذف مي گردد.
ماده شصت و هشتم:
چون مطابق احکام قانون اساسي تصويب يک موضوع يجاب اکثريت حاضر رامي نميد، محاسبه اکثريت حاضر برؤيت اوراق ري دهي که استعمال شده باشد، صورت مي گيرد.
ري گيري علني به ترتيب ذيل صورت مگيرد .
- منشي آغاز ري گيري را اعلان نموده از اعضاء تقاضا مي نميد تا بجا هي خويش بنشينند .
2- منشي تعداد اعضي موجود در تالار جلسه را شمارش نموده عدد اکثريت حاضر را اعلان مي نميد .
3- سپس ري گيري آغاز ميگردد.
درصورت تساوي آراء، ري رئيس تعين کننده مي باشد.
نتيج ري گيري ثبت گرديده و سپس درنشريه رسمي نشر مي گردد.
..... ادامه دارد..... ادامه در پایین است
